Yazar Rumuzu: kiraz5972

Eser Sıra Numarası: 15012026eser01




                                                                Hayalet Hayatlar

Nobel Fizik Ödüllü Geoffrey Hinton uyarıyor. "Sanayi Devrimi insanın kas gücünü önemsizleştirmişti, yapay zeka ise insanın zihinsel gücünü önemsizleştirebilir." Bu durum insanlarda yapay zekanın işlerimizi elimizden alacağı endişesini doğuruyor ancak bu, otomasyonun tarih boyunca süregelen döngüsünün yapay zekayla yeni bir safhaya ulaşmasından başka bir şey değil. Temel mesele yapay zekanın eski otomasyondan yani fiziksel iş gücünü makine gücüyle ikamesinden farklı olarak zihinsel iş gücünü otomatize etme olasılığı. Sanayi Devrimi'nde mavi yakalıların iş kaybı yaşadığı gibi yapay zeka çağında ise beyaz yakalılar iş kaybı yaşayabilir. Yapay zekanın yaşamımızdaki yeri sadece bir teknolojik ilerleme değil, refahın paylaşımı ve insan emeğinin yeniden tanımlanması ve siyasi ve sosyo- ekonomik sonuçlar da doğuracaktır.

Yapay zekayı anlamak için temelde iki farklı türden bahsetmeliyiz: Öngören Yapay Zekâ (Predictive AI); büyük veri setlerini analiz ederek ,örneğin hava durumu tahmini veya epidemi analizi, geleceğe dair öngörülerde bulunur.

Üretken Yapay Zekâ (Generative AI) ise ,örneğin ChatGPT, var olan verilerden yola çıkarak resim metin senaryo gibi yeni ve orijinal içerikler üretir. Her iki yapay zeka türü de iş hayatında belirgin dönüşümlere yol açabilir. Bu, müşteri hizmetleri ve ofis destek işleri gibi alanları kapsar. Bu gibi işlerde yüksek verimliiik daha az iş gücü anlamına gelir. Hatta bu dönüşüm yazılımcıları bile etkileyebilir, özellikle giriş seviyesindeki yazılımcıların rutin kodlama ve hata ayıklama işleri yapay zeka tarafından yapılabilir. Öte yandan yapay zeka tıpkı internet optimizasyonu (SEO) ve içerik oluşturma süreçlerinde olduğu gibi, verimliliği artırarak küçük işletmelerin daha az maliyetle daha fazla iş yapmasını sağlar. Bu, iş yaratılmasından ziyade iş verimliliğinin artması durumudur.

Tıpkı İngiltere'deki Luddite hareketinin makinelere karşı direnişi gibi bugün de Hollywood senaristleri grev yaparak yapay zeka kullanımına karşı regülasyonlar talep etmiştir. Tarih, teknolojik ilerlemeye karşı direnenin kaybetme eğiliminde olduğunu gösterse de işçi hareketleri yapay zekanın getirdiği toplam refahın adil paylaşımını sağlamak için bir baskı unsuru olabilir. Diğer yandan Almanya'nın otonom sürüş teknolojilerine karşı düzenleyici direnci gibi örnekler gelişmiş ülkelerin bile bu dönüşüme tam anlamıyla adapte olmakta zorlandığını gösterir.

Yapay Zekâ, şüphesiz ki refahı ve üretim miktarını artıracaktır. Ancak bu artan refahın nasıl dağıtılacağı sorusu teknik bir mesele olmaktan çıkıp siyasi bir mesele haline gelmiştir.

Sam Altman'ın "tek bir çalışanı olan milyon dolarlık şirketler" vizyonu üretimin küçük bir zümrede yoğunlaşacağı bir geleceği işaret eder. Bu durumda ortaya çıkan işsizlik sorununa karşı iki temel çözüm önerisi vardır. İlki, "Evrensel Temel Gelir(UBi)". Bu çözüm her bireyin iş yapıp yapmadığına bakılmaksızın, temel ihtiyaçlarını karşılayacak düzeyde bir gelir sağlanmasını önerir. İkinci çözüm ise çalışma saatlerinin azaltılmasıdır. Yapay zekanın sağladığı verimliiik sayesinde tıpki Sanayi Devrimi sonrası olduğu gibi daha az saat çalışarak aynı refah düzeyinin sürdürülmesini önerir.

Yapay zekânın yaşamımızdaki yeri bir araç olmaktan öteye geçip toplumun adil ve sürdürülebilir yapısını sorgulayan bir katalizör olmalıdır. Türkiye gibi iş gücü maliyetinin düşük olduğu ülkelerde otomasyonun yavaş ilerlemesi beklenirken yapay zekanın özellikle bilgi, finans, kamu yönetimi ve eğitim gibi sektörlerde büyük bir verimlilik artışı sağlaması öngörülüyor.

Özetle yapay zeka bir korku kaynağı değil yönetilmesi gereken bir güçtür. Bireyler olarak yöneticilik ve yaratıcılık gerektiren alanlar gibi yapay zekanın taklit edemediği insani becerilere yönelmeli toplumsal olarak ise artan refahın adil dağıtımını sağlayacak siyasi çözümleri ,UBI veya kısa çalışma saatleri, tartışmak yapay zeka çağında yaşamımızın sağlıklı bir şekilde devam edebilmesi için elzemdir. Mesele yapay zekanın ne yapacağı değil bizim onunla ne yapacağımızdır.



önceki eser / sonraki eser